Σχέδιο δράσης από 43 χώρες, με την Ελλάδα στην πρώτη γραμμή των κινδύνων από καύσωνες, ξηρασία, πυρκαγιές και άνοδο της θάλασσας.
Σήμα κινδύνου για το μέλλον της Μεσογείου εκπέμπουν 43 χώρες, οι οποίες ξεκινούν τη διαμόρφωση του πρώτου περιφερειακού σχεδίου δράσης για το κλίμα, στο πλαίσιο της Ένωσης για τη Μεσόγειο. Η πρωτοβουλία ανακοινώθηκε κατά την 3η Μεσογειακή Πράσινη Εβδομάδα, που πραγματοποιείται από τις 30 Ιουνίου έως τις 3 Ιουλίου 2026, και έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η περιοχή δοκιμάζεται ολοένα συχνότερα από ακραία καιρικά φαινόμενα.
Η Μεσόγειος χαρακτηρίζεται πλέον ως ένα από τα σημαντικότερα «hot spots» της κλιματικής αλλαγής στον πλανήτη. Θερμαίνεται κατά 20% ταχύτερα από τον παγκόσμιο μέσο όρο, γεγονός που επιταχύνει τις πιέσεις σε οικοσυστήματα, οικονομίες και τοπικές κοινωνίες. Οι υψηλότερες θερμοκρασίες, η μείωση των βροχοπτώσεων, οι παρατεταμένες περίοδοι ξηρασίας, η άνοδος της στάθμης της θάλασσας και οι εντονότερες πυρκαγιές συνθέτουν ένα περιβάλλον αυξημένης ανασφάλειας.
Για την Ελλάδα, οι επιπτώσεις αυτές αποτελούν ήδη ορατή πραγματικότητα. Η γεωργία βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξημένες ανάγκες άρδευσης, πίεση στους υδατικούς πόρους, μεταβολές στις καλλιεργητικές συνθήκες και μεγαλύτερο κόστος παραγωγής. Καλλιέργειες με ιδιαίτερη σημασία για την ελληνική ύπαιθρο, όπως η ελιά, το αμπέλι, τα κηπευτικά και τα σιτηρά, επηρεάζονται άμεσα από την παρατεταμένη ανομβρία, τους καύσωνες και τα ακραία φαινόμενα.
Την ίδια ώρα, οι πυρκαγιές απειλούν δάση, αγροτικές εκτάσεις, κτηνοτροφικές μονάδες και οικισμούς, ενώ οι παράκτιες περιοχές και τα νησιά βρίσκονται αντιμέτωπα με τον κίνδυνο διάβρωσης και ανόδου της στάθμης της θάλασσας. Η κλιματική πίεση αγγίζει επίσης τον τουρισμό, έναν από τους βασικούς πυλώνες της ελληνικής οικονομίας, καθώς οι παρατεταμένοι καύσωνες, η λειψυδρία και η περιβαλλοντική υποβάθμιση μπορούν να επηρεάσουν την ελκυστικότητα πολλών προορισμών.
Η Ένωση για τη Μεσόγειο, στην οποία συμμετέχουν τα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και χώρες της Νότιας και Ανατολικής Μεσογείου, επιχειρεί τώρα να περάσει από τις πολιτικές δεσμεύσεις στην πράξη. Οι υπουργοί Περιβάλλοντος και Δράσης για το Κλίμα είχαν ήδη από το 2021 συμφωνήσει στην ανάγκη ενίσχυσης της κλιματικής φιλοδοξίας, της προσαρμογής, της ανθεκτικότητας, της χρηματοδότησης και της βιώσιμης διαχείρισης των φυσικών πόρων.
Το νέο σχέδιο δράσης θα αναπτυχθεί μέσα στο 2026 και θα επιδιώξει να συνδέσει τις εθνικές στρατηγικές για το κλίμα με διασυνοριακά έργα. Στόχος είναι να υπάρξει καλύτερος συντονισμός, κοινές προτεραιότητες στη χρηματοδότηση και πρακτική συνεργασία σε ζητήματα που καμία χώρα δεν μπορεί να αντιμετωπίσει μόνη της.
Για την Ελλάδα, το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα μεγάλο. Η προστασία της αγροτικής παραγωγής, των υδάτινων πόρων, των δασών, των νησιών και των παράκτιων ζωνών συνδέεται πλέον άμεσα με την οικονομική και κοινωνική ανθεκτικότητα της χώρας. Το πρώτο μεσογειακό σχέδιο δράσης για το κλίμα φιλοδοξεί να αποτελέσει την κοινή απάντηση μιας περιοχής που βρίσκεται ήδη στην πρώτη γραμμή της κλιματικής κρίσης.
