Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε την περιοδική της έκθεση σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού της ΕΕ στον γεωργικό τομέα.
Η έκθεση δείχνει ότι οι κανόνες αυτοί παρέχουν στους γεωργούς ευκαιρίες να συνεργαστούν, να ενισχύσουν τη θέση τους στην αλυσίδα εφοδιασμού γεωργικών προϊόντων διατροφής και να συμβάλουν σε δικαιότερες και ανθεκτικότερες αγορές αγροδιατροφικών προϊόντων, διασφαλίζοντας παράλληλα οφέλη για τους καταναλωτές.
Η έκθεση παρουσιάζει επίσης τον τρόπο με τον οποίο οι ισχύοντες κανόνες διατηρούν τον γεωργικό τομέα της ΕΕ προσανατολισμένο στην αγορά, με αποτελεσματικό συντονισμό μεταξύ της Επιτροπής και των εθνικών αρχών ανταγωνισμού των κρατών μελών για τη διασφάλιση υγιούς και αποτελεσματικού ανταγωνισμού.
Οι κανόνες της ΕΕ βοηθούν τους γεωργούς να συνεργάζονται και να ενισχύουν τη θέση τους
Η νομοθεσία της ΕΕ αναγνωρίζει τις ειδικές προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι γεωργοί και προβλέπει τις αναγκαίες εξαιρέσεις από τους κανόνες ανταγωνισμού της ΕΕ, ώστε να μπορούν να συνεργάζονται με τρόπους που ενισχύουν τη θέση τους στην αλυσίδα εφοδιασμού γεωργικών προϊόντων διατροφής. Οι κανόνες επιτρέπουν στις οργανώσεις παραγωγών να διαπραγματεύονται συλλογικά για τους γεωργούς, να προγραμματίζουν την παραγωγή και να διαχειρίζονται αποτελεσματικότερα την προσφορά. Άλλες μορφές συνεργασίας μεταξύ γεωργών (οριζόντια συνεργασία) ή γεωργών με άλλους παράγοντες της αλυσίδας εφοδιασμού γεωργικών προϊόντων διατροφής (κάθετη συνεργασία) πλαισιώνονται επίσης από το δίκαιο της ΕΕ. Αυτές οι εξαιρέσεις από τους κανόνες ανταγωνισμού της ΕΕ βοηθούν τους γεωργούς να βελτιώσουν τη διαπραγματευτική τους θέση, να διαχειριστούν τους κινδύνους και να ανταποκριθούν αποτελεσματικότερα στις προκλήσεις της αγοράς. Ειδικότερα, οι κανόνες της ΕΕ επιτρέπουν επίσης στους παραγωγούς και σε άλλους φορείς της αλυσίδας εφοδιασμού γεωργικών ειδών διατροφής να συνεργάζονται σε συμφωνίες που επιδιώκουν υψηλότερα πρότυπα βιωσιμότητας από εκείνα που απαιτούνται από την ενωσιακή ή την εθνική νομοθεσία.
Η έκθεση διαπιστώνει ότι, ενώ οι δυνατότητες αυτές είναι διαθέσιμες, οι δυνατότητές τους δεν έχουν ακόμη αξιοποιηθεί πλήρως από τους γεωργούς. Η μεγαλύτερη συμμετοχή σε οργανώσεις παραγωγών και άλλες μορφές συνεργασίας, μεταξύ άλλων για σκοπούς βιωσιμότητας, θα μπορούσε να επιτρέψει σε περισσότερους γεωργούς να επωφεληθούν από τις ευκαιρίες που παρέχει το πλαίσιο της ΕΕ.
Η επιβολή συμβάλλει στην προστασία των γεωργών και στη διατήρηση της δικαιοσύνης των αγορών
Η έκθεση υπογραμμίζει επίσης ότι η επιβολή των κανόνων ανταγωνισμού της ΕΕ είναι απαραίτητη προκειμένου οι γεωργοί να μπορούν να λειτουργούν επί ίσοις όροις.
Μεταξύ Ιουλίου 2017 και Ιουλίου 2025, η Επιτροπή και οι εθνικές αρχές ανταγωνισμού στην ΕΕ ολοκλήρωσαν περίπου 110 έρευνες στον γεωργικό τομέα. Οι έρευνες αυτές συνέβαλαν στην αντιμετώπιση των ανησυχιών στην αλυσίδα εφοδιασμού γεωργικών ειδών διατροφής, στην πρόληψη αντιανταγωνιστικών πρακτικών και, όπου ήταν απαραίτητο, απαιτούσαν από τις εταιρείες να αλλάξουν τη συμπεριφορά τους ή να καταβάλουν πρόστιμα. Οι γεωργοί ήταν η μεγαλύτερη πηγή ερευνών υποβάλλοντας καταγγελίες στις αρχές ανταγωνισμού.
Ορισμένες από τις συχνότερες περιπτώσεις αφορούσαν συμφωνίες μεταξύ αγοραστών για τον συντονισμό των τιμών ή των ποσοτήτων, μειώνοντας την ικανότητα των γεωργών να διαπραγματεύονται ελεύθερα και αποδυναμώνοντας τη θέση τους στην αγορά. Άλλες συχνές περιπτώσεις αφορούσαν αθέμιτη σύμπραξη για την αύξηση των τιμών, όπως πρακτικές νόθευσης διαγωνισμών από προμηθευτές γαλακτοκομικών προϊόντων και ορισμένων άλλων τροφίμων, μεταξύ άλλων εις βάρος φιλανθρωπικών οργανώσεων τροφίμων. Υπήρχαν επίσης εθνικές γεωργικές πρωτοβουλίες που τροποποιήθηκαν κατόπιν αιτήματος των αρχών ανταγωνισμού για να αποφευχθεί ο προστατευτισμός μέσω της προτίμησης των εγχώριων προϊόντων.
Η Επιτροπή και οι εθνικές αρχές ανταγωνισμού παρείχαν επίσης καθοδήγηση σχετικά με τις συλλογικές δράσεις των γεωργών, ιδίως όσον αφορά τις πρωτοβουλίες βιωσιμότητας.
Μέσω της επιβολής και της καθοδήγησης, η Επιτροπή και οι εθνικές αρχές ανταγωνισμού συμβάλλουν στη διασφάλιση ότι οι γεωργικές αγορές παραμένουν ανοικτές και ανταγωνιστικές, επιτρέποντας στους γεωργούς, τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές να επωφεληθούν από την εύρυθμη λειτουργία της αλυσίδας εφοδιασμού γεωργικών προϊόντων διατροφής.
Ιστορικό
Η Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης παρέχει στον γεωργικό τομέα ειδικό καθεστώς, ώστε οι κανόνες ανταγωνισμού για τα γεωργικά προϊόντα να αντικατοπτρίζουν τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του τομέα και τους στόχους της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ). Ο κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1308/2013, ο οποίος θεσπίζει κοινή οργάνωση των αγορών (ΚΟΑ) γεωργικών προϊόντων και αποτελεί το πλαίσιο για τα μέτρα στήριξης της αγοράς που προβλέπονται στο πλαίσιο της ΚΓΠ, αποτελεί το κύριο μέσο για την εφαρμογή των ιδιαιτεροτήτων της Συνθήκης όσον αφορά τους κανόνες ανταγωνισμού στη γεωργία. Η πιο πρόσφατη επικαιροποίηση της ΚΟΑ εισήγαγε αλλαγές σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού στον γεωργικό τομέα, οι οποίες αποσκοπούν στην περαιτέρω ενίσχυση της θέσης των γεωργών στην αλυσίδα εφοδιασμού γεωργικών προϊόντων διατροφής και στην αποκατάσταση της εμπιστοσύνης μεταξύ των παραγόντων της αλυσίδας εφοδιασμού γεωργικών προϊόντων διατροφής. Τα μέτρα αυτά θα βελτιώσουν τη διαπραγματευτική ισχύ των γεωργών στις διαπραγματεύσεις με τους μεταποιητές και άλλους παράγοντες, διασφαλίζοντας ότι η προστιθέμενη αξία των προϊόντων κατανέμεται πιο δίκαια σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού γεωργικών προϊόντων διατροφής.
Στο πλαίσιο των ισχυουσών νομικών διατάξεων, η Επιτροπή πρέπει να υποβάλλει έκθεση ανά επταετία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο σχετικά με την εφαρμογή των κανόνων ανταγωνισμού στον γεωργικό τομέα σε όλα τα κράτη μέλη. Η έκθεση καλύπτει την περίοδο από τον Ιούλιο του 2017 έως τον Ιούλιο του 2025 και επικεντρώνεται στις εξαιρέσεις από τους κανόνες ανταγωνισμού στην ΚΟΑ και στις αντιμονοπωλιακές έρευνες.
