Η κτηνοτροφία αποτελεί ουσιαστικό μέρος της ευρωπαϊκής επισιτιστικής ασφάλειας και στρατηγικής αυτονομίας.
Αντιπροσωπεύει περίπου το 40% της συνολικής παραγωγής της ευρωπαϊκής γεωργίας και συμβάλλει στην επισιτιστική ασφάλεια παρέχοντας πρωτεΐνες υψηλής ποιότητας στην ΕΕ και παγκοσμίως με πολύ ισχυρό εξαγωγικό προσανατολισμό. Το 2025, ο κτηνοτροφικός πληθυσμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης περιελάμβανε 132 εκατομμύρια χοίρους, 72 εκατομμύρια βοοειδή, 54 εκατομμύρια πρόβατα, 10 εκατομμύρια κατσίκες και περίπου 1,6 δισεκατομμύρια πουλερικά.
Ο τομέας διαδραματίζει επίσης σημαντικό οικονομικό ρόλο, καθώς στηρίζει σημαντικό μερίδιο της απασχόλησης στον αγροδιατροφικό τομέα με περίπου 7 εκατομμύρια άτομα σε 4 εκατομμύρια γεωργικές εκμεταλλεύσεις στην ΕΕ. Αποτελεί το 42% του γεωργικού εργατικού δυναμικού της ΕΕ και συντηρεί πολλές αγροτικές κοινότητες και περιφέρειες σε ολόκληρη την Ευρώπη, οι οποίες διαφορετικά θα κινδύνευαν να εγκαταλειφθούν.
Πέρα από την παραγωγή τροφίμων, η κτηνοτροφία συμβάλλει στις οικονομίες των αγροτικών περιοχών και στην κυκλική βιοοικονομία, παρέχοντας πόρους για μια σειρά βιομηχανιών μη τροφίμων, όπως λιπάσματα ή μαλλί, και στηρίζοντας τη βιώσιμη χρήση των γεωργικών πόρων.
Συμβάλλει επίσης στην επίτευξη περιβαλλοντικών και εδαφικών στόχων. Τα εκτατικά κτηνοτροφικά συστήματα συμβάλλουν στη διατήρηση της βιοποικιλότητας, ενώ τα λιβάδια υποστηρίζουν την αποθήκευση άνθρακα και τη διατήρηση των τοπίων.
Ποιες είναι οι κύριες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν σήμερα οι κτηνοτρόφοι;
Οι κτηνοτρόφοι σε όλη την Ευρώπη αντιμετωπίζουν μια σειρά προκλήσεων, από την οικονομική πίεση έως τις περιβαλλοντικές και διαρθρωτικές αλλαγές.
Βασική πρόκληση είναι η διασφάλιση της κερδοφορίας και της ανθεκτικότητας του κλάδου. Το υψηλό και ασταθές κόστος εισροών, η αβεβαιότητα της αγοράς, τα συχνότερα ακραία κλιματικά φαινόμενα, οι συχνότερες και νέες επιδημίες ασθενειών και η περιορισμένη διαπραγματευτική ισχύς μπορούν να ασκήσουν πίεση στο εισόδημα των αγροτών. Επιπλέον, το χρηματοδοτικό κενό για τη ζωική παραγωγή εκτιμήθηκε σε 18,7 δισεκατομμύρια ευρώ το 2022, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 30% του συνολικού χρηματοδοτικού κενού για τη γεωργία της ΕΕ (62 δισεκατομμύρια ευρώ).
Αν και δαπανηρή, η τήρηση υψηλών προτύπων της ΕΕ για την καλή διαβίωση των ζώων, την ασφάλεια των τροφίμων και την προστασία του περιβάλλοντος είναι απαραίτητη για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας, της εμπιστοσύνης των καταναλωτών και της υψηλής ποιότητας.
Ο τομέας αντιμετωπίζει επίσης μακροπρόθεσμες διαρθρωτικές προκλήσεις, συμπεριλαμβανομένης της γήρανσης του γεωργικού πληθυσμού. Ο πυρήνας της κτηνοτροφικής παραγωγής διαχειρίζεται από τους αγρότες στα μέσα και στα τέλη της σταδιοδρομίας τους. Οι γεωργοί ηλικίας κάτω των 40 ετών αντιπροσωπεύουν μικρό μόνο μερίδιο του συνολικού κτηνοτροφικού τομέα. Περαιτέρω προκλήσεις περιλαμβάνουν επίσης τις ελλείψεις εργατικού δυναμικού και την περιορισμένη πρόσβαση σε βασικές υπηρεσίες, όπως η κτηνιατρική υποστήριξη στις αγροτικές περιοχές.
Η κλιματική αλλαγή προσθέτει περαιτέρω πίεση, με συχνότερες ξηρασίες, πλημμύρες και καύσωνες, που επηρεάζουν την υγεία των ζώων, τη διαθεσιμότητα ζωοτροφών και την παραγωγικότητα. Τα κρούσματα ασθενειών παραμένουν ένας επαναλαμβανόμενος κίνδυνος, με σημαντικές οικονομικές και εμπορικές συνέπειες. Η μείωση των τρωτών σημείων, συμπεριλαμβανομένης της εξάρτησης από εισαγόμενες ζωοτροφές, θα είναι σημαντική για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του τομέα.
Πώς υποστηρίζεται σήμερα ο κτηνοτροφικός τομέας στην ΕΕ;
Οι κτηνοτρόφοι μπορούν να επωφεληθούν από διάφορα είδη στήριξης της Κοινής Γεωργικής Πολιτικής (ΚΓΠ). Σε αυτά περιλαμβάνονται η βασική εισοδηματική στήριξη, οι ενισχύσεις που συνδέονται με συγκεκριμένα συστήματα παραγωγής, τα οικολογικά προγράμματα που στηρίζουν περιβαλλοντικούς στόχους και στόχους καλής διαβίωσης των ζώων, καθώς και τα μέτρα αγροτικής ανάπτυξης που παρέχουν χρηματοδότηση για επενδύσεις.
Οι άμεσες ενισχύσεις στο πλαίσιο της ΚΓΠ εξακολουθούν να διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στη σταθεροποίηση των εισοδημάτων των κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων, ιδίως για τα χορτοφάγα ζώα και τις γαλακτοκομικές εκμεταλλεύσεις.
Κατά το πρώτο έτος της ΚΓΠ 2023-2027, περίπου 4 δισεκατομμύρια ευρώ διατέθηκαν σε παρεμβάσεις που σχετίζονται με την κτηνοτροφία και καταβλήθηκαν ανά ζώο ή μονάδα ζωικού κεφαλαίου, ποσό που αντιπροσωπεύει περίπου το 10 % της συνολικής χρηματοδότησης της ΚΓΠ.
Πώς η Στρατηγική για την Κτηνοτροφία θα στηρίξει τους αγρότες και θα ενισχύσει το μέλλον του τομέα;
Η στρατηγική για την κτηνοτροφία καθορίζει δράσεις για την τόνωση του τομέα σε πέντε βασικούς τομείς: ανθεκτικότητα, ανταγωνιστικότητα, βιωσιμότητα, εδαφική διάσταση και αριστεία του κτηνοτροφικού τομέα της Ευρώπης.
Στόχος του είναι να βοηθήσει τους γεωργούς να προετοιμαστούν καλύτερα για τις μελλοντικές προκλήσεις, βελτιώνοντας την ετοιμότητα, υποστηρίζοντας την προσαρμογή με την πάροδο του χρόνου και, με τη σειρά του, διασφαλίζοντας την κερδοφορία. Αυτό θα απαιτήσει συνδυασμό στοχευμένης δημόσιας στήριξης, ιδιωτικών επενδύσεων και αποτελεσματικής χρήσης ενωσιακών και εθνικών εργαλείων.
Η Επιτροπή θα εργαστεί για ένα ειδικό χρηματοδοτικό σύστημα διαχείρισης κινδύνων στο πλαίσιο του επόμενου πολυετούς δημοσιονομικού πλαισίου, από κοινού με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, για την κάλυψη των ασφαλιστικών και αντασφαλιστικών αναγκών που σχετίζονται με το κλίμα. Θα παράσχει επίσης στα κράτη μέλη ειδικό εγχειρίδιο με επιχειρησιακή καθοδήγηση για τη διαχείριση κινδύνων, το οποίο θα συμπληρώνει τις συστάσεις της ΚΓΠ. Η στρατηγική παρουσιάζει επίσης μέτρα για την ενίσχυση και την επικαιροποίηση της πρόληψης και της αντιμετώπισης των ασθενειών των ζώων, συμπεριλαμβανομένης της καθοδήγησης σχετικά με τη χρήση προληπτικού εμβολιασμού.
Η έρευνα και η καινοτομία είναι καίριας σημασίας για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και τον μετριασμό των επιπτώσεών της. Η ΕΕ θα στηρίξει την ανάπτυξη και την υιοθέτηση πρακτικών εργαλείων, όπως αποτελεσματικότερες τεχνικές σίτισης, μείωση των εκπομπών, στρατηγικές αναπαραγωγής, αποδοτική χρήση του νερού ή κτηνοτροφία ακριβείας. Συστάσεις προς αυτή την κατεύθυνση θα διατυπωθούν προς τα κράτη μέλη στις επικείμενες συστάσεις για την επόμενη ΚΓΠ 2028-2034.
Πώς θα συμβάλει η στρατηγική για την κτηνοτροφία στη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της κτηνοτροφίας;
Η επένδυση στη βιωσιμότητα είναι επένδυση στο μακροπρόθεσμο μέλλον της κτηνοτροφίας στην Ευρώπη. Η κτηνοτροφική παραγωγή της ΕΕ λειτουργεί ήδη με χαμηλότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα λόγω αυστηρότερων κανονισμών, βελτιωμένων πρακτικών διαχείρισης γεωργικών εκμεταλλεύσεων και προηγμένων τεχνολογιών σε σύγκριση με πολλούς παγκόσμιους ανταγωνιστές.
Η στρατηγική για την κτηνοτροφία στηρίζει δράσεις για τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος του τομέα, την προστασία της βιοποικιλότητας και την προώθηση κυκλικών γεωργικών συστημάτων με γνώμονα την καλή διαβίωση των ζώων που συμβάλλουν στη ζωτικότητα των αγροτικών περιοχών. Αναγνωρίζει επίσης ότι η μετάβαση πρέπει να είναι δίκαιη και ισορροπημένη και ότι το κόστος θα πρέπει να κατανέμεται κατά μήκος της αλυσίδας αξίας.
Η στρατηγική θα συμβάλει στη βελτίωση των εργαλείων μέτρησης και παρακολούθησης της βιωσιμότητας, θα στηρίξει επενδύσεις που μειώνουν τις εκπομπές, συμπεριλαμβανομένων των εκπομπών μεθανίου, και θα διευκολύνει την ανάπτυξη λύσεων ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Μια νέα πλατφόρμα για την κτηνοτροφία θα συμβάλει στη διάδοση πληροφοριών και στην ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, μεταξύ άλλων όσον αφορά την καινοτομία.
Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή θα αναπτύξει εναρμονισμένη μεθοδολογία για τη μέτρηση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από την κτηνοτροφία σε επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης, ώστε να αντικατοπτρίζεται καλύτερα η ποικιλομορφία των συστημάτων εκτροφής και οι προσπάθειες που καταβάλλουν οι γεωργοί. Θα κοινοποιηθεί επίσης στα κράτη μέλη μια εργαλειοθήκη με τις πλέον αποτελεσματικές πρακτικές για τη μείωση της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Ένας συνδυασμός εργαλείων πολιτικής, τεχνολογίας και καινοτομίας στις στρατηγικές γενετικής, αναπαραγωγής και διατροφής μπορεί να συμβάλει αποτελεσματικά στη μείωση των εκπομπών (16% έως το 2035).
Η βιωσιμότητα έχει μεγάλες δυνατότητες να αποφέρει πρόσθετο εισόδημα στους γεωργούς. Για παράδειγμα, η Επιτροπή εργάζεται για την περαιτέρω στήριξη της βιώσιμης χρήσης της κοπριάς και των βιολογικών αποβλήτων, μεταξύ άλλων μέσω της πιθανής επέκτασης του πλαισίου RENURE στα προϊόντα χώνευσης υπό κατάλληλες περιβαλλοντικές διασφαλίσεις (πρώτα προκαταρκτικά αποτελέσματα το 3ο τρίμηνο του 2026).
Θα ενθαρρύνει επίσης τα ενδιαφερόμενα μέρη να υιοθετήσουν πρακτικές όπως η σίτιση ακριβείας και η καλύτερη διαχείριση της κοπριάς, ενισχύοντας παράλληλα την επικοινωνία με τους καταναλωτές σχετικά με τις προσπάθειες βιωσιμότητας και την πρόοδο.
Οι προσπάθειες των αγροτών πρέπει να ανταμείβονται καλύτερα από την αγορά. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή θα προωθήσει την ευρωπαϊκή αριστεία για να καταστήσει ορατά τα υψηλότερα πρότυπα παραγωγής, όπως η παραγωγή χαμηλών εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, οι φιλικές προς το περιβάλλον πρακτικές, η τοπική χρήση ζωοτροφών και τα υψηλά πρότυπα καλής διαβίωσης των ζώων.
Η Επιτροπή αξιολογεί επίσης το νομικό πλαίσιο της ΕΕ για να διασφαλίσει ότι οι κανόνες είναι αναλογικοί και προσαρμοσμένοι στην επιτόπια πραγματικότητα, επιδιώκοντας παράλληλα τους επιδιωκόμενους στόχους. Όσον αφορά την οδηγία για τη νιτρορύπανση, η Επιτροπή θα προσδιορίσει τις βέλτιστες πρακτικές και τις δυνατότητες απλούστευσης, ιδίως όσον αφορά την ημερολογιακή γεωργία, ορισμένες βιώσιμες κτηνοτροφικές πρακτικές και τη διαχείριση των θρεπτικών ουσιών σε επίπεδο γεωργικής εκμετάλλευσης.
Πώς θα συμβάλει η στρατηγική για την κτηνοτροφία στη βελτίωση της καλής διαβίωσης των ζώων;
Η στρατηγική καθορίζει το θεματολόγιο της Επιτροπής για τον εκσυγχρονισμό της νομοθεσίας της ΕΕ για την καλή διαβίωση των ζώων και τη συνέχιση της βελτίωσης των προτύπων, ιδίως για την παρακολούθηση της Ευρωπαϊκής Πρωτοβουλίας Πολιτών «Τέλος στα κλουβιά». Ταυτόχρονα, αναγνωρίζει ότι οι γεωργοί πρέπει να υποστηριχθούν καθ' όλη τη διάρκεια της μετάβασης, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα υψηλότερα πρότυπα καλής διαβίωσης συμβαδίζουν με έναν ανταγωνιστικό και ανθεκτικό κτηνοτροφικό τομέα.
Ως πρώτο βήμα, η Επιτροπή θα υποβάλει έως το τέλος του 2026 πρόταση για την επικαιροποίηση των κανόνων καλής διαβίωσης των ζώων για τις ωοτόκες όρνιθες και τα κοτόπουλα κρεατοπαραγωγής, ακολουθούμενη από πρόταση για την καλή διαβίωση των χοίρων το 2027.
Στο πλαίσιο αυτών των προτάσεων, ισοδύναμες απαιτήσεις καλής μεταχείρισης των ζώων για τα εισαγόμενα προϊόντα στην ΕΕ θα ανταποκρίνονται στις δεοντολογικές προσδοκίες των πολιτών της ΕΕ, διασφαλίζοντας παράλληλα ισότιμους όρους ανταγωνισμού και προστατεύοντας τους γεωργούς της ΕΕ από τον αθέμιτο ανταγωνισμό.
Οι προτάσεις θα προωθήσουν επίσης την υιοθέτηση καινοτόμων τεχνολογιών, με τη στήριξη της χρηματοδότησης της ΕΕ, για τη βελτίωση της καλής διαβίωσης των ζώων και την ανταπόκριση στη ζήτηση της κοινωνίας. Αυτό περιλαμβάνει μέτρα για τη σταδιακή κατάργηση της συστηματικής θανάτωσης αρσενικών νεοσσών μιας ημέρας και την καλύτερη παρακολούθηση των δεικτών αποτελεσμάτων για την καλή διαβίωση των ζώων, με την υποστήριξη καινοτόμων τεχνικών λύσεων.
Πώς αντιμετωπίζει η στρατηγική το ζήτημα της υγείας των ζώων και τον αυξανόμενο αριθμό επιδημιών ζωονόσων;
Τα τελευταία χρόνια, ο κτηνοτροφικός τομέας έχει αντιμετωπίσει νέες προκλήσεις από αναδυόμενες και επανεμφανιζόμενες εστίες ζωονόσων, οι οποίες μπορεί να έχουν καταστροφικές επιπτώσεις για τους αγρότες, τα ζώα τους, τις τοπικές κοινότητες και τις εθνικές οικονομίες.
Σύμφωνα με την αξιολόγηση του νόμου της ΕΕ για την υγεία των ζώων, η οποία δημοσιεύθηκε στις 6 Ιουλίου, η Επιτροπή υπογραμμίζει τις προσπάθειες που καταβάλλονται για τη μετάβαση από μια αντιδραστική σε μια πιο προληπτική προσέγγιση για την αντιμετώπιση αυτών των ασθενειών. Αυτό συνεπάγεται την ενίσχυση της ετοιμότητας, της πρόληψης και της αντίδρασης, μεταξύ άλλων μέσω εμβολιασμού, κατά περίπτωση.
Σύμφωνα με το αποτέλεσμα της αξιολόγησης, η Επιτροπή θα αξιολογήσει, μεταξύ άλλων, κατά πόσον οι ισχύοντες κανόνες για τον εμβολιασμό των ζώων πρέπει να αναθεωρηθούν, με βάση τις επιστημονικές συμβουλές της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) και σε συνεργασία με παγκόσμιους εταίρους.
Θα πρέπει να διατεθούν ευέλικτα ενωσιακά και εθνικά χρηματοδοτικά μέσα, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε αποθεματικό ταμείο για σοβαρά περιστατικά, για τη στήριξη της πρόληψης, του ελέγχου και της εκρίζωσης των ασθενειών των ζώων. Επιπλέον, η Επιτροπή έχει υποβάλει προτάσεις για την απλούστευση και τον εξορθολογισμό των κανόνων της ΕΕ στον τομέα της ασφάλειας των τροφίμων και των ζωοτροφών, για τη στήριξη των γεωργών και των επιχειρήσεων γεωργικών προϊόντων διατροφής, συνεχίζοντας παράλληλα να διασφαλίζει υψηλό επίπεδο ασφάλειας των τροφίμων στην ΕΕ.
Τι σημαίνει η στρατηγική για την κτηνοτροφία για τους καταναλωτές;
Σχεδόν τα δύο τρίτα των πρωτεϊνών που καταναλώνουν οι πολίτες της ΕΕ προέρχονται από ζωικές πηγές. Το χάσμα μεταξύ της κατανάλωσης ζωικής και φυτικής προέλευσης πρωτεϊνών διευρύνεται. Ταυτόχρονα, οι καταναλωτές αναμένουν όλο και περισσότερο τα κτηνοτροφικά προϊόντα να παράγονται με τρόπους που πληρούν υψηλά πρότυπα καλής διαβίωσης των ζώων, περιβαλλοντικής βιωσιμότητας και ασφάλειας των τροφίμων.
Η στρατηγική για την κτηνοτροφία στηρίζει τον τομέα στην ανταπόκριση σε αυτές τις προσδοκίες με την προώθηση της αριστείας στην κτηνοτροφική παραγωγή και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής προσέγγισης για υπεύθυνη και βιώσιμη γεωργία. Η καλή διαβίωση των ζώων παραμένει βασική προτεραιότητα και σημαντικό μέλημα.
Η Επιτροπή θα εργαστεί επίσης για τη βελτίωση της διαφάνειας της αγοράς, βοηθώντας τους καταναλωτές να κάνουν συνειδητές επιλογές και να κατανοήσουν καλύτερα την αξία, την ποιότητα και τα πρότυπα των ζωικών προϊόντων της ΕΕ.
Σχέδιο Δράσης για τις Πρωτεΐνες
Γιατί είναι σημαντικό να έχουμε ένα πιο αυτόνομο και βιώσιμο σύστημα πρωτεϊνών στην ΕΕ;
Η ΕΕ εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τον εφοδιασμό με πρωτεΐνες από περιορισμένο αριθμό προελεύσεων, οι οποίες είναι κυρίως ζωοτροφές με υψηλή περιεκτικότητα σε πρωτεΐνες που χρησιμοποιούνται από τα ζώα της ΕΕ. Έξι χώρες (Βραζιλία, Ηνωμένες Πολιτείες, Αργεντινή, Κίνα, Ινδία και Παραγουάη) αντιπροσωπεύουν το 90% της παγκόσμιας παραγωγής σόγιας.
Ο κτηνοτροφικός τομέας της ΕΕ χρησιμοποιεί περίπου 74 εκατομμύρια τόνους πρωτεϊνών ως ζωοτροφές ετησίως. Οι εισαγωγές καλύπτουν το 25 % των πρωτεϊνών που χρησιμοποιούνται για τη διατροφή των ζώων της ΕΕ. Οι σπόροι σόγιας και οι πρωτεΐνες από άλευρο σόγιας κυριαρχούν στις εισαγωγές πρωτεϊνών της ΕΕ, με περίπου 13,4 εκατομμύρια τόνους ακατέργαστων πρωτεϊνών κατά την περίοδο εμπορίας 2024/25.
Ως εκ τούτου, η μείωση αυτών των στρατηγικών εξαρτήσεων είναι ζωτικής σημασίας για τη μείωση της ευπάθειας του αγροδιατροφικού μας συστήματος στις διακυμάνσεις της παγκόσμιας αγοράς, την ελαχιστοποίηση των κινδύνων των αλυσίδων εφοδιασμού και την πρόοδο στη μετάβαση στη βιωσιμότητα.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο το Όραμα για τη Γεωργία και τα Τρόφιμα δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην οικοδόμηση ενός ανταγωνιστικού και ανθεκτικού γεωργικού τομέα μέσω ενός ολοκληρωμένου Σχεδίου Πρωτεϊνών που αντιμετωπίζει τις προκλήσεις εφοδιασμού της Ευρώπης με πρωτεΐνες. Το σχέδιο δράσης για τις πρωτεΐνες αποσκοπεί στην αύξηση του μεριδίου των ελαιούχων σπόρων και των πρωτεϊνούχων καλλιεργειών που καλλιεργούνται στην ΕΕ στις ζωοτροφές σε 35 % έως το 2035, από 25 % που είναι σήμερα.
Ποιο είναι το όραμα της Επιτροπής για την ενίσχυση του συστήματος πρωτεϊνών στην Ευρώπη;
Η μετάβαση προς ένα ανθεκτικό και βιώσιμο σύστημα πρωτεϊνών απαιτεί δράση σε πολλαπλά επίπεδα διακυβέρνησης και σε όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Αυτό θα πρέπει να αποσκοπεί στην επέκταση του βιώσιμου εφοδιασμού της ΕΕ με πρωτεΐνες, στη βελτίωση της αποτελεσματικότητας της διατροφής των ζώων, στη διαφοροποίηση των εισαγωγών με παράλληλη ευθυγράμμιση των προτύπων βιωσιμότητας, στη στήριξη περισσότερων επιλογών των καταναλωτών για διαφοροποιημένη διατροφή και στην ενίσχυση της κυκλικότητας.
Το σχέδιο δράσης συνδυάζει συγκεκριμένα μέτρα για την ενίσχυση της παραγωγής πρωτεϊνούχων και ελαιούχων σπόρων στην ΕΕ, ενώ παράλληλα τονώνει τη ζήτηση για να εξασφαλίσει μια διέξοδο για την παραγωγή της ΕΕ, τόσο για ζωοτροφές όσο και για τρόφιμα.
Γιατί οι πρωτεϊνούχες καλλιέργειες είναι σημαντικές για τα συστήματα γεωργικής παραγωγής της Ευρώπης;
Οι πρωτεϊνούχες καλλιέργειες, δηλαδή τα ψυχανθή, η σόγια και τα κτηνοτροφικά ψυχανθή, διαδραματίζουν ουσιαστικό ρόλο στη γεωργία και την επισιτιστική ασφάλεια της Ευρώπης. Παρέχουν πρωτεΐνες υψηλής ποιότητας για ανθρώπινη κατανάλωση και συμβάλλουν στη διατροφή των ζώων, καθώς το 64 % των σιτηρών που καταναλώνονται στην ΕΕ χρησιμοποιούνται για τη διατροφή των ζώων της ΕΕ. Παραμένει σημαντικό μέρος της γεωργικής παραγωγής της Ευρώπης.
Πέρα από τη θρεπτική τους αξία, οι πρωτεϊνούχες καλλιέργειες αποφέρουν σημαντικά περιβαλλοντικά οφέλη. Όταν ενσωματώνονται σε αμειψισπορές, μπορούν να μειώσουν την ανάγκη για συνθετικά λιπάσματα, να βελτιώσουν την υγεία του εδάφους και να ενισχύσουν την ανθεκτικότητα των γεωργικών συστημάτων, συμβάλλοντας παράλληλα στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής.
Τι κάνει η Επιτροπή για να ενισχύσει την παραγωγή πρωτεϊνούχων καλλιεργειών στην Ευρώπη;
Η Επιτροπή ενισχύει την παραγωγή της ΕΕ παρέχοντας κίνητρα για πρωτεϊνούχες καλλιέργειες μέσω εργαλείων της ΚΓΠ και αναπτύσσοντας ανθεκτικές αλυσίδες αξίας που υποστηρίζονται από υποδομές μεταποίησης, μεγαλύτερη χρήση συμβάσεων και στοχευμένες επενδύσεις. Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή έχει ήδη προτείνει να καταστεί δυνατός ένας διακριτός τομέας πρωτεϊνούχων καλλιεργειών στο πλαίσιο της ΚΓΠ μετά το 2027. Αυτό θα διευκόλυνε, για παράδειγμα, τη δημιουργία οργανώσεων παραγωγών.
Επιπλέον, υποστηρίζει πιο αποτελεσματικά και τοπικά συστήματα κτηνοτροφίας. Αυτό περιλαμβάνει την εκτατικοποίηση με βάση τους βοσκότοπους, τις βελτιστοποιημένες στρατηγικές διατροφής που βασίζονται σε ζωοτροφές που προέρχονται από την ΕΕ και υποστηρίζονται από υποδομές, τα κίνητρα της αγοράς και την εγχώρια παραγωγή εισροών ζωοτροφών. Επιπλέον, η Επιτροπή προτείνει να επιτραπεί η θέσπιση προτύπων εμπορίας για τις πρωτεϊνούχες καλλιέργειες με σκοπό την καλύτερη ενημέρωση των καταναλωτών σχετικά με την προέλευση των πρωτεϊνούχων καλλιεργειών στα προϊόντα που αγοράζουν.
Μέσω αυτών των δράσεων, η Επιτροπή κλιμακώνει τη βιώσιμη παραγωγή πρωτεϊνών φυτικής προέλευσης στην ΕΕ και έχει ως στόχο να διασφαλίσει ότι το μερίδιο πρωτεϊνών από ελαιούχους σπόρους και πρωτεϊνούχες καλλιέργειες που προέρχονται από την ΕΕ και χρησιμοποιούνται ως ζωοτροφές στην ΕΕ θα ανέλθει σε 35 % το 2035, από 25 % που είναι σήμερα.
Πώς το Σχέδιο Δράσης για τις Πρωτεΐνες θα στηρίξει τους αγρότες, θα δημιουργήσει ευκαιρίες στην αγορά και θα ωφελήσει τις αγροτικές περιοχές;
Το σχέδιο δράσης για τις πρωτεΐνες αποσκοπεί στη δημιουργία νέων ευκαιριών για τους γεωργούς και τις αγροτικές κοινότητες μέσω της ενίσχυσης της παραγωγής, της ζήτησης και της αξίας των πηγών πρωτεϊνών που καλλιεργούνται στην ΕΕ.
Η αυξανόμενη ζήτηση για πρωτεϊνούχα προϊόντα φυτικής προέλευσης, σε συνδυασμό με αποτελεσματικότερα συστήματα κτηνοτροφίας που χρησιμοποιούν περισσότερο ζωοτροφές που παράγονται σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, μπορούν να δημιουργήσουν νέες ευκαιρίες στην αγορά για τους γεωργούς και τις αγροτικές κοινότητες.
Το σχέδιο δράσης επισημαίνει την ανάγκη βελτίωσης της ενημέρωσης των καταναλωτών, προώθησης των οσπρίων, ενίσχυσης της επισήμανσης της προέλευσης και χρήσης ευρωπαϊκών εκστρατειών προώθησης. Οι δημόσιες συμβάσεις, ιδίως στα κυλικεία, καθώς και το ευρωπαϊκό πρόγραμμα προώθησης της κατανάλωσης φρούτων, λαχανικών και γάλακτος στα σχολεία, θα συμβάλουν επίσης στην ευαισθητοποίηση σχετικά με αυτά τα προϊόντα και θα στηρίξουν την κατανάλωσή τους. Η Επιτροπή εργάζεται επί του παρόντος για την αναθεώρηση των κανόνων για τις δημόσιες συμβάσεις.
Τέλος, αυτή η μετάβαση μπορεί να πετύχει μόνο εάν εμπλακεί ολόκληρη η αλυσίδα εφοδιασμού. Θα στηρίξουμε τις επενδύσεις στην επεξεργασία, την αποθήκευση και την καινοτομία για να καταστήσουμε τις πρωτεΐνες που παράγονται στην Ευρώπη πιο προσιτές, πιο ελκυστικές και πιο ανταγωνιστικές για τους καταναλωτές. Το σχέδιο δράσης δεν προωθεί μια συγκεκριμένη διατροφή, αλλά μάλλον μια πιο διαφοροποιημένη και ενημερωμένη επιλογή για τους καταναλωτές βιώσιμων προϊόντων υψηλής ποιότητας. Το σχέδιο δράσης προωθεί επίσης μια προσέγγιση βιοοικονομίας, συμβάλλοντας στην καλύτερη χρήση των γεωργικών πόρων και στην απελευθέρωση του πλήρους δυναμικού των ευρωπαϊκών πηγών πρωτεϊνών. Για παράδειγμα, μέσω συνεργειών που απορρέουν από πιο ολοκληρωμένο πλαίσιο προγραμματισμού στο πλαίσιο των εθνικών σχεδίων περιφερειακής εταιρικής σχέσης, η στήριξη της ΚΓΠ για ένα έργο βιοαερίου στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις μπορεί να συμπληρωθεί με επενδύσεις μεγαλύτερης κλίμακας σε υποδομές βιομεθανίου, δημιουργώντας νέες ευκαιρίες εισοδήματος για τους γεωργούς, στηρίζοντας τον τοπικό ενεργειακό εφοδιασμό και αυξάνοντας τον συνολικό αντίκτυπο της δημόσιας χρηματοδότησης.
Με την αύξηση της τοπικής προσφοράς πρωτεϊνών, τη στήριξη ποικίλων συστημάτων παραγωγής, την ανάπτυξη καινοτόμων λύσεων πρωτεϊνών και την ενίσχυση των αλυσίδων αξίας, το σχέδιο μπορεί να συμβάλει θετικά στα εισοδήματα των γεωργών, στις αγροτικές οικονομίες και στη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του αγροδιατροφικού συστήματος της Ευρώπης.
Τι θα συμβεί στη συνέχεια και πώς θα εφαρμοστούν η στρατηγική για την κτηνοτροφία και το σχέδιο δράσης για τις πρωτεΐνες;
Η επιτυχής εφαρμογή της στρατηγικής για την κτηνοτροφία και του σχεδίου δράσης για τις πρωτεΐνες θα απαιτήσει συντονισμένη δράση από την Επιτροπή, τα κράτη μέλη και τα ενδιαφερόμενα μέρη.
Όσον αφορά τη στρατηγική για την κτηνοτροφία, η Επιτροπή θα συνεχίσει να χρησιμοποιεί τον άξονα εργασίας της ΕΕ για την κτηνοτροφία για να παρακολουθεί την πρόοδο, να υποβάλλει εκθέσεις σχετικά με την εφαρμογή και να διασφαλίζει ότι οι δράσεις παραμένουν ευθυγραμμισμένες με τους βασικούς στόχους της στρατηγικής: ανθεκτικότητα, ανταγωνιστικότητα, βιωσιμότητα, εδαφικότητα και αριστεία.
Όσον αφορά το σχέδιο δράσης για τις πρωτεΐνες, οι ειδικοί διάλογοι για τις πρωτεΐνες με τα κράτη μέλη θα παράσχουν μια πλατφόρμα για την ανταλλαγή βέλτιστων πρακτικών, την ενίσχυση της συνεργασίας και την παρακολούθηση της προόδου όσον αφορά την επίτευξη των στόχων του σχεδίου.
