Η καινοτομία και η πρόληψη στο επίκεντρο της μάχης για βιώσιμα αγροτικά συστήματα.
Σημαντικές απώλειες παραγωγής και αυξανόμενες προκλήσεις φέρνει στο προσκήνιο η εξάπλωση ασθενειών στα εκτρεφόμενα ζώα στην Ευρώπη, με τους ειδικούς να προειδοποιούν ότι το φαινόμενο εντείνεται λόγω των παγκόσμιων αλλαγών. Εκτιμάται ότι περίπου το 20% της ετήσιας αγροτικής παραγωγής χάνεται εξαιτίας ζωικών ασθενειών, γεγονός που αναδεικνύει τη σοβαρότητα του ζητήματος για την οικονομία και τη βιωσιμότητα του κλάδου.
Η υγεία των ζώων αποτελεί βασικό παράγοντα για την εύρυθμη λειτουργία των εκμεταλλεύσεων και τη μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της κτηνοτροφίας. Η περιορισμένη χρήση φαρμάκων και η μείωση του αποτυπώματος άνθρακα συνδέονται άμεσα με αποτελεσματικές πρακτικές πρόληψης και διαχείρισης ασθενειών.
Στο νέο αυτό τοπίο, οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι το ερώτημα δεν είναι αν θα εμφανιστεί μια νέα επιζωοτία, αλλά πότε. Η προσέγγιση «Μία υγεία» (One Health), που αναγνωρίζει την αλληλεξάρτηση ανθρώπινης, ζωικής και περιβαλλοντικής υγείας, κερδίζει συνεχώς έδαφος. Στο πλαίσιο αυτό, διεθνείς πρωτοβουλίες όπως το πρόγραμμα PREZODE φέρνουν κοντά περισσότερους από 170 εταίρους με στόχο την πρόληψη μελλοντικών πανδημιών.
Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η έρευνα, με οργανισμούς όπως το INRAE να τοποθετούν την υγεία και την καλή διαβίωση των ζώων στον πυρήνα της μετάβασης προς πιο βιώσιμα κτηνοτροφικά συστήματα. Οι αγροοικολογικές πρακτικές που προωθούνται συνδυάζουν παραγωγικότητα και περιβαλλοντική υπευθυνότητα, ενώ προσαρμόζονται στις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής.
Παράλληλα, η τεχνολογική πρόοδος μετασχηματίζει τον τρόπο αντιμετώπισης των ασθενειών. Ψηφιακά εργαλεία επιτρέπουν την έγκαιρη διάγνωση και παρακολούθηση της υγείας των ζώων, ενισχύοντας την πρόληψη και προστατεύοντας τις εκμεταλλεύσεις. Ταυτόχρονα, εξελίσσονται τα μοντέλα πρόβλεψης και επιτήρησης, παρέχοντας πολύτιμα δεδομένα στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής.
Η πρόληψη βασίζεται σε ένα πολυπαραγοντικό σύστημα δράσεων: από τον εμβολιασμό και τη γενετική επιλογή ανθεκτικότερων ζώων έως τη σωστή διατροφή και τη διαχείριση της μικροχλωρίδας. Σημαντική είναι επίσης η υιοθέτηση ορθών κτηνοτροφικών πρακτικών, όπως η διαχείριση βοσκοτόπων και η συνετή χρήση φαρμάκων για την αποφυγή ανθεκτικότητας.
Η συνεργασία μεταξύ επιστημόνων, κτηνιάτρων, αγροτών και ιδιωτικού τομέα αποτελεί κλειδί για την αντιμετώπιση των προκλήσεων. Η ενίσχυση της γνώσης και η αξιοποίηση καινοτομιών φαίνεται να είναι η μόνη βιώσιμη απάντηση σε μια απειλή που αφορά όχι μόνο την αγροτική παραγωγή, αλλά και τη δημόσια υγεία συνολικά.
