Το ευρωπαϊκό έργο FertiCovery αναζητά εφαρμόσιμες λύσεις για την παραγωγή βιολογικών λιπασμάτων, τη μείωση των εκπομπών και την ενίσχυση της αυτάρκειας της ευρωπαϊκής γεωργίας
Από ένα δύσκολο προς διαχείριση υποπροϊόν της κτηνοτροφικής παραγωγής, η ζωική κοπριά μπορεί να μετατραπεί σε έναν πολύτιμο πόρο για την ευρωπαϊκή γεωργία. Η ανάκτηση των θρεπτικών συστατικών που περιέχει ανοίγει τον δρόμο για την παραγωγή λιπασμάτων βιολογικής προέλευσης, τη βελτίωση της γονιμότητας των εδαφών και τη μείωση της εξάρτησης της Ευρώπης από εισαγόμενες πρώτες ύλες.
Αυτή τη δυνατότητα επιχειρεί να αξιοποιήσει το FertiCovery, ένα ερευνητικό έργο που χρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση και εστιάζει στον εντοπισμό τεχνολογιών ανάκτησης θρεπτικών ουσιών οι οποίες μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα και σε μεγάλη κλίμακα. Το έργο συντονίζεται από την ολλανδική BTG Biomass Technology Group και ενώνει οκτώ εταίρους από επτά ευρωπαϊκές χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα.
Η βασική παραδοχή του προγράμματος είναι ότι η Ευρώπη διαθέτει ήδη σημαντικές ποσότητες από τα θρεπτικά στοιχεία που χρειάζεται η γεωργική παραγωγή. Κοπριά, βιολογικά απόβλητα και λύματα περιέχουν άζωτο, φώσφορο και άλλα συστατικά, τα οποία μπορούν, με την κατάλληλη επεξεργασία, να ανακτηθούν και να επιστρέψουν στο χωράφι.
Ιδιαίτερα για την κτηνοτροφία, η προοπτική αυτή έχει διπλή σημασία. Από τη μία πλευρά, περιορίζει ένα σοβαρό περιβαλλοντικό και διαχειριστικό πρόβλημα. Από την άλλη, δημιουργεί μια νέα πηγή αξίας για τις εκμεταλλεύσεις και τις αγροτικές περιοχές, μετατρέποντας ένα υποπροϊόν σε λίπασμα, οργανική ύλη ή ακόμη και ανανεώσιμη ενέργεια.
Μέσω τεχνολογιών όπως η αναερόβια χώνευση, η κοπριά μπορεί να αξιοποιηθεί για την παραγωγή βιοαερίου και προϊόντων λίπανσης. Τα θρεπτικά συστατικά επιστρέφουν στα γεωργικά εδάφη, ενώ παράλληλα μπορεί να περιοριστεί η χρήση ανόργανων λιπασμάτων και να μειωθούν οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου.
Η αξιοποίηση αυτή συμβάλλει στο «κλείσιμο» του κύκλου των θρεπτικών ουσιών και του άνθρακα. Αντί οι πολύτιμοι πόροι να χάνονται ή να προκαλούν επιβαρύνσεις στο έδαφος και στα νερά, επαναχρησιμοποιούνται στην παραγωγική διαδικασία, υποστηρίζοντας ένα περισσότερο κυκλικό και ανθεκτικό γεωργικό σύστημα.
Μέχρι σήμερα, το FertiCovery έχει εξετάσει περισσότερες από 150 τεχνολογίες. Από αυτές επιλέχθηκαν 25 ολοκληρωμένες αλυσίδες ανάκτησης θρεπτικών ουσιών, οι οποίες αξιολογούνται ως προς την τεχνική τους απόδοση, το οικονομικό κόστος, τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις και τις δυνατότητες εμπορικής εφαρμογής.
Η διαδικασία αυτή θεωρείται κρίσιμη, καθώς η ύπαρξη μιας τεχνολογίας δεν σημαίνει αυτομάτως ότι μπορεί να χρησιμοποιηθεί εύκολα από έναν κτηνοτρόφο ή έναν συνεταιρισμό. Για να περάσουν οι λύσεις από το ερευνητικό στάδιο στην πράξη, πρέπει να είναι οικονομικά προσιτές, λειτουργικές και συμβατές με το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο.
Παράλληλα, τα προϊόντα που προκύπτουν πρέπει να έχουν σταθερή ποιότητα και αποδεδειγμένη αποτελεσματικότητα. Η εμπιστοσύνη των αγροτών αποτελεί βασική προϋπόθεση, ιδιαίτερα όταν απαιτούνται νέες επενδύσεις, αλλαγές στη διαχείριση της εκμετάλλευσης ή συνεργασίες μεταξύ παραγωγών, βιομηχανιών και παρόχων τεχνολογίας.
Για τη διάδοση των αποτελεσμάτων, το έργο δημιούργησε τον Μάιο του 2026 έναν ηλεκτρονικό κατάλογο με τις αξιολογήσεις των 25 επιλεγμένων τεχνολογιών. Μέσα από αυτόν, αγρότες, επιχειρήσεις και υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής μπορούν να εντοπίζουν λύσεις ανάλογα με τις ανάγκες, το κόστος και τις συνθήκες κάθε περιοχής.
Η σημασία της πρωτοβουλίας γίνεται ακόμη μεγαλύτερη λόγω των αναταράξεων στις διεθνείς αγορές λιπασμάτων. Οι γεωπολιτικές εντάσεις, οι διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού και οι αυξήσεις των τιμών ανέδειξαν την ανάγκη περιορισμού της ευρωπαϊκής εξάρτησης από εισαγωγές.
Η δημιουργία μιας ισχυρότερης αγοράς λιπασμάτων βιολογικής προέλευσης μπορεί, επομένως, να ενισχύσει τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης, να συγκρατήσει το κόστος παραγωγής και να προσφέρει νέες οικονομικές ευκαιρίες στον αγροτικό χώρο.
Το FertiCovery, που ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 2025, αναμένεται να παρουσιάσει το επόμενο διάστημα τα αποτελέσματα των τεχνικών, περιβαλλοντικών και εμπορικών αξιολογήσεών του. Το βασικό του μήνυμα, πάντως, είναι ήδη σαφές: η μετάβαση σε μια πιο βιώσιμη γεωργία δεν προϋποθέτει πάντοτε την αναζήτηση νέων πόρων. Μπορεί να ξεκινήσει από την καλύτερη αξιοποίηση εκείνων που υπάρχουν ήδη μέσα στις ίδιες τις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις.
