Η CEJA ζητά κοινωνική προστασία, ποιοτικές υπηρεσίες στην ύπαιθρο και ασφαλείς συνθήκες εργασίας, ώστε το αγροτικό επάγγελμα να γίνει πραγματικά ελκυστικό για τη νέα γενιά έως το 2050.
Μια νέα, ευρύτερη προσέγγιση για την ανανέωση των γενεών στην ευρωπαϊκή γεωργία προτείνει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Νέων Γεωργών (CEJA), υπογραμμίζοντας ότι η οικονομική στήριξη, μολονότι απαραίτητη, δεν αρκεί για να κρατήσει τους νέους στην ύπαιθρο. Στο έγγραφο προοπτικής με τίτλο «Μια κοινωνική ατζέντα για την ανανέωση των γενεών στη γεωργία», η οργάνωση θέτει ως ορίζοντα το 2050 και μεταφέρει τη συζήτηση από την απλή είσοδο στο επάγγελμα στη δυνατότητα των νέων να παραμείνουν σε αυτό, δημιουργώντας οικογένεια και μια αξιοπρεπή ζωή.
Σύμφωνα με τη CEJA, η γεωργία πρέπει να καταστεί όχι μόνο οικονομικά αλλά και κοινωνικά βιώσιμη. Αυτό προϋποθέτει δίκαιο και σταθερό εισόδημα, περιορισμό της γραφειοκρατικής αβεβαιότητας, πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη, παιδική φροντίδα, μεταφορές και γρήγορες ψηφιακές συνδέσεις. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ισορροπία επαγγελματικής και προσωπικής ζωής, καθώς οι μεγάλες περίοδοι εργασίας, οι ανάγκες των ζώων και η εξάρτηση από τον καιρό αφήνουν ελάχιστο χρόνο για ξεκούραση, εκπαίδευση ή οικογενειακές υποχρεώσεις.
Κεντρική πρόταση αποτελεί η ανάπτυξη οργανωμένων υπηρεσιών αντικατάστασης του παραγωγού στην εκμετάλλευση. Εκπαιδευμένοι εργαζόμενοι θα μπορούν να αναλαμβάνουν προσωρινά τη λειτουργία της μονάδας σε περιπτώσεις ασθένειας, ατυχήματος, γονικής άδειας, κατάρτισης ή διακοπών. Ως παράδειγμα αναφέρεται η Φινλανδία, όπου παρέχονται μέχρι και 26 ημέρες δωρεάν ετήσιας άδειας στους δικαιούχους αγρότες, ενώ αντίστοιχα συστήματα λειτουργούν και στην Εσθονία.
Η δεύτερη μεγάλη προτεραιότητα αφορά την κοινωνική προστασία σε ολόκληρη τη διάρκεια της αγροτικής σταδιοδρομίας. Η CEJA προτείνει αξιοπρεπείς κατώτατες συντάξεις, αναγνώριση των μελών της οικογένειας που εργάζονται στην εκμετάλλευση, ασφαλιστική κάλυψη για ασθένεια και ατυχήματα, καθώς και δυνατότητα σταδιακής συνταξιοδότησης, συνδεδεμένης με τη μεταβίβαση της εκμετάλλευσης στον διάδοχο. Ζητά επίσης ειδικά ασφαλιστικά συστήματα, προσαρμοσμένα στην εποχικότητα, τη μεταβλητότητα του εισοδήματος και την πολυαπασχόληση των αγροτών.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η κατάσταση της ψυχικής υγείας. Περίπου το 30% των αγροτών δηλώνει ότι αντιμετωπίζει άγχος, κατάθλιψη ή άλλες ψυχολογικές πιέσεις που συνδέονται με την εργασία. Η CEJA εισηγείται εμπιστευτικές γραμμές βοήθειας όλο το εικοσιτετράωρο, δίκτυα αλληλοϋποστήριξης, εκπαίδευση γεωργικών συμβούλων και ειδικό ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης.
Η κοινωνική ατζέντα περιλαμβάνει ακόμη καλύτερη καταγραφή των εργατικών ατυχημάτων, ισότιμη πρόσβαση των γυναικών στη γη, τη χρηματοδότηση και τα κέντρα λήψης αποφάσεων, καθώς και ασφαλείς διαδικασίες πρόσληψης και αξιοπρεπή στέγαση για εποχικούς και μετανάστες εργαζομένους.
Χωρίς ζωντανές κοινότητες, κοινωνική ασφάλεια και αξιοπρεπείς συνθήκες ζωής, η ανανέωση των γενεών θα παραμείνει ένας αριθμητικός στόχος. Οι προτάσεις καλούνται πλέον να ενσωματωθούν στη μελλοντική ΚΑΠ, στα Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια Εταιρικής Σχέσης και στις ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες στήριξης των νέων αγροτών.
